اخبار یادداشت

15:28
11 بهمن 1396

یادداشت کوتاه محمدعلی علومی بر کتاب رمان "برادر انگلستان"

غلام آن کلماتم که آتش انگیزد

شاعر گرانقدر و دوست جوانمرد، جناب آقای علیرضا قزوه
برای من باعث خوشنودی و افتخار است که رمان بسیار ارزشمندتان را مطالعه کردم و آن چه این رمان را خاص ساخته، طوری که بی ذره ای مداهنه (که از من دور بادا) رمان را اثری شاخص می سازد عبارتند از:
نخست، نثر داستانی و زبان قدرتمند و شاعرانه که
دوم، لحن داستان را می سازد و این همه در تناسب است با
سوم، مضمون و موضوع اثر که تراژدی روزگار معاصر است و این همه
چهارم، به دور از ذره ای شعر و شعارزدگی بیان شده که با انبوهی از داستانهای دهۀ اخیر و موجود فاصله ای نجومی به وجود می آورد یعنی اغلب داستانها به ویژه در دهۀ اخیر، زبان و بیانی الکن و بسیار به دور از رعایت صحیح نویسی و املا و انشاء فارسی دارند و زبان این رمان فصیح و بلیغ است. و بلافاصله در خدمت بیان تراژدی های شرق (از جمله میهن ما) و غرب (خاصه غرب استعمارگر) است، بی عدالتی و فاصله های طبقاتی در شرق و بی معنایی جهان مدرن غرب و در عین حال بهره کشی و نابودسازی شرق، بیان این ها بر لبۀ تیغ رفتن است و چه بسا نویسندۀ احساساتی که به دام شعار بیفتد و لیکن نویسنده ای حرفه ای، ادراکات را به طرز هوشمندانه برعهدۀ مخاطب می گذارد که خوشبختانه رمان از عهدۀ این مهم به خوبی برآمده است.
پنجم، از قوت رمان، کارکردهای صحیح و به جای استعاره ها و در مواردی نمادهاست که این اثر را چند لایه می سازد و قابل تأویل. اشخاص و یا کاراکترهای رمان درست برگزیده شده اند، مانند (مه لقا) که همچو ماه تنهاست و منبع فیض روحانی و یا اسماعیل که باز قربانی می شود ...
ششم، تمام اینها در زمینه ای از رآلیسم قرار می گیرند که کار چشمگیری است و با آثاری مثل «بوف کور» و امثالهم متفاوت می شود و ...
هفتم، شباهت ها و تفاوت هایی «کهن دژ یا همان برادر انگلستان» با «سووشون» دارد. شباهت در کارکرد استعاره ها و رویکرد مذهبی، عرفانی و میهنی است در تقابل با غرب استعمارگر و فاقد معنا و تفاوت ها – به گمانم که البته از عهدۀ دفاع بر خواهم آمد – در این است که استعاره ها در رمان شما سنجیده تر از «سووشون» به کار رفته و این امر عجیب نیست چرا که قزوه شاعر و به ظرایف و دقایق شعر مسلط است، طوری که مثلاً یکی از موارد غبطه انگیز و در ضمن آموزشی این رمان همین تداعی هاست به طور مثال، در همان آغاز، از تصویر سبیل های تابیدۀ ناصرالدین شاه راوی به کلۀ گوزن می رسد با شاخ های بلند و پرخم و تاب و در لایۀ بعدی اثر، معلوم می شود که چه بسا در کلۀ گوزن تقلب و نادرستی است و به این ترتیب شباهتی در معناست میان خود ناصرالدین شاه متقلب با آن کله گوزن تقلبی! وقس علیهذا (اینها را به یاری خدا و جهت خاطر خودم که از ادبیات جدید داستانی ایران کم و بیش دلزده شده ام و انشاالله پس از انتشار اثر، مفصل توضیح خواهم داد.)
هشتم، طنز پنهان در «برادر انگلستان» در کنار وجه غالب تراژدی، اثر را فی نفسه چند لایه و چندوجهی می‌سازد.
نهم، در کنار رویکرد اجتماعی، اثری ملی و ضداستعماری است بی شعارزدگی!
دهم، در پرداخت کاراکترها، گاهی وقتها به گریه افتادم و مخاطب نیز به احتمال زیاد بسیار متاثر می شود که با درونمایۀ اثر تناسب دارد و غم بی دلیل نیست.
یازدهم، در فضاسازی نیز موفق است طوری که تصویرها، زنده و خوندار و جاندار به بیان آمده اند.
دوازدهم، مصداق فرمودۀ حافظ است «برادر انگلستان» که: غلام آن کلماتم که آتش انگیزد... و یا مصداق گفتۀ نیچه که: با خون بنویس و شعر مولانا که : حاصل عُمرم سه سخن بیش نیست :خام بُدم ، پخته شدم، سوختم... و سوختن راوی این رمان آشکار است.
والسلام- محمدعلی علومی

برای خرید کتاب برادر انگلستان اینجا کلیک کنید.


متن یادداشت
ارسال به دوستان

ارسال به دوستان

نظرات نظرات
0 نظر ثبت شده
اولین نظر را شما ارسال کنید.
نظرات ارسال نظر
بستن
نام و نام خانوادگی  * حداقل 3 کاراکتر وارد نمایید.
پست الکترونیکی پست الکترونیکی وارد شده صحیح نیست.
وب سایت URL وارد شده صحیح نیست.
متن نظر  * متن نظر خالی است.

بستن